هوش مصنوعی در جام جهانی ۲۰۲۶؛ هر تیم برای اولین‌بار دستیار AI خواهد داشت

تیم ملی مکزیک در تاریخ ۲۱ خرداد در ورزشگاه آزتکا به مصاف آفریقای جنوبی می‌رود تا جام جهانی آغاز شود. این رقابت‌ها امسال نه‌تنها از نظر تعداد تیم‌ها (۴۸ تیم)، مسابقات (۱۰۴ بازی) و کشورهای میزبان (سه کشور) بزرگ‌ترین رویداد تاریخ خواهد بود، بلکه برای نخستین بار هر تیم با یک دستیار هوش مصنوعی در بازی‌ها حاضر می‌شود.

فناوری مذکور با نام FIFA AI Pro و به‌عنوان یک مربی در فضای ابری معرفی شده است که حافظه تصویری کاملی از هزاران بازی فوتبال دارد.

به‌طور خلاصه، FIFA AI Pro را می‌توان «ChatGPT فوتبالی» نامید. این سرویس که توسط فیفا و اسپانسر جام جهانی، یعنی لنوو، توسعه پیدا کرده و در ژانویه ۲۰۲۶ در نمایشگاه CES رونمایی شد، یک دستیار هوش مصنوعی است که به تمام ۴۸ تیم جام جهانی اجازه می‌دهد به داده‌های اختصاصی مسابقات فیفا دسترسی پیدا کنند و اطلاعات تاکتیکی را به صورت ویدیو، بازپخش انیمیشنی و آواتارهای سه‌بعدی دریافت کنند.

تیم‌ها می‌توانند تقریباً هر سؤالی از این دستیار AI بپرسند، مثلاً «در کدام قسمت حمله ضعف دارم؟» یا «کدام بازیکنان در تاریخ بهترین دفاع را مقابل مسی داشته‌اند؟»

نحوه عملکرد مربی هوش مصنوعی FIFA AI Pro

به گفته لنوو، این ابزار یک مدل زبانی بزرگ عمومی (LLM) نیست که برای فوتبال تطبیق داده شده باشد، بلکه از داده‌های ردیابی فیفا، اطلاعات تله‌متری بازیکنان و تحلیل‌های تاکتیکی استفاده می‌کند.

تحلیل‌گران می‌توانند الگوهای تیمی را با استفاده از ویدیو و آواتار سه‌بعدی مقایسه کنند. برای مربیان نیز یک «سندباکس تاکتیکی» در نظر گرفته شده تا قبل از اعمال نظر، تأثیر تغییر آرایش تیم را برابر حریف بعدی آزمایش کنند. بازیکنان نیز می‌توانند تحلیل شخصی‌شده از بازی خود دریافت کنند.

به گفته فیفا، این ابزار در طول مسابقات به یادگیری ادامه می‌دهد. داده‌های مسابقات جدید ظرف دو تا سه ساعت پس از سوت پایان، وارد موتور هوش مصنوعی می‌شوند؛ بنابراین تا مرحله یک‌هشتم نهایی، FIFA AI PRO از زمان آغاز مسابقات باهوش‌تر خواهد بود و با تاکتیک‌های جدید تیم‌ها به‌روز می‌شود.

تیم‌های بزرگ که شانس قهرمانی یا حداقل صعود به مراحل بالاتر را دارند احتمالاً آنالیزورها، دستیاران مربی و حتی دانشمندان داده خود را دارند. برای آنها FIFA AI PRO احتمالاً یک ابزار کاربردی اما نه‌چندان انقلابی است. اما در سوی دیگر، امسال تیم‌هایی مانند کوراسائو و کیپ‌ورد (از کوچک‌ترین کشورهای حاضر در تاریخ جام جهانی) نیز در این مسابقات حضور دارند. چنین تیم‌هایی احتمالاً بودجه تشکیل دپارتمان تحلیل داده را ندارند و برای آنها این ابزار هوش مصنوعی که رایگان ارائه می‌شود، کمک بزرگی خواهد بود.

این نخستین سالی است که فیفا از چنین فناوری در مسابقات جام جهانی استفاده می‌کند. باید دید وجود چنین فناوری واقعاً به تیم‌ها کمک می‌کند یا استفاده از روش‌های سنتی در فوتبال برتری خواهد داشت. البته حداقل از نظر تئوری، FIFA AI PRO کف توانایی تیم‌ها را بالا می‌برد و شکاف تحلیل داده بین فدراسیون‌های ثروتمند و فقیر را کاهش می‌دهد.