جنگ تحمیلی اخیر بزرگترین آزمون تاریخی در سنجش اراده مردم و توان حاکمیت در صیانت از موجودیت و تمامیت فلات تمدنی ایران بود. حقیقت مهمی که در این جنگ به وضوح اثبات شد، این بود که دو حریف کینهتوز ایران، بر پایه محاسبه و برآورد ذهنی نادرست از میزان تابآوری و مقاومت مردم و حاکمیت، تهاجم نظامی و چندجانبه عظیم خویش برای سلطه بر قلمرو تمدنی ایران را کلید زدند. اما معادلات سیاسی و موازنه نظامی این جنگ نابرابر دقیقاً زمانی برهم خورد که طراحی غلط و خامدستانه آنها برای فتح زودهنگام و کشورگشایی شتابان، به سدّ ستبر مقاومت ایرانیان برخورد کرد و نتیجهای معکوس برایشان به بار آورد.
آنچه اکنون بهعنوان «ویژگی شگرف و خارقالعاده» این نبرد تاریخی، محور بحث محافل و نخبگان جهانی قرار گرفته، این واقعیت است که طیفها و طبقات مختلف جامعه ایران بر پایه خودآگاهی و فهم عمیق تاریخی، تهاجم نظامی اخیر را به محمل و مبدأ اجماع ملی و «اتحاد مقدس» در صیانت از زادگاه و خاستگاه تمدنی خویش تبدیل کردند.
جنگ نامشروع اخیر علیه ایران در فراز و فرود خود یک انحراف بزرگ از قواعد مرسوم نبردهای نظامی تاریخ پیدا کرد و آن زمانی بود که دو بازیگر متخاصم پس از رشتهای طولانی از زورآزمایی نظامی و حمله ناجوانمردانه به دانشآموزان مظلوم و منازل مردم، زیرساختهای حیات اقتصادی مردم ایران را در دایره اهداف تجاوز نظامی خود قرار دادند. هدفگیری زیرساختهای صنعتی و اقتصادی ایران، نشان بارزی از استیصال و ناکامی مدعیان پروژه «خشم حماسی» بود و بمباران برخی از واحدهای صنعت افتخارآفرین پتروشیمی گروه صنایع پتروشیمی خلیجفارس که عهدهدار تأمین نیازهای مبرم زیستی، دارویی و رفاهی مردم هستند، مهر تأییدی بود بر ماهیت لجامگسیخته و غیرانسانی رفتار متجاوزان در این جنگ. از فردای حمله ناجوانمردانه به واحدهای پتروشیمی در ماهشهر و عسلویه، مأموریت خطیر و تاریخی ما برای بازسازی و ترمیم آسیبهای جنگ کلید خورد. البته پیش از حمله نظامی نیمه فروردین به این واحدها، به گواهی گزارش مستند مراجع کارشناسی، همکاران ما در دو جنگ تحمیلی ۱۲ روزه و نبرد رمضان، رکوردهای بزرگی را در پایداری خط تولید و صادرات و تأمین نیازهای داخلی و تابآوری صنعت پتروشیمی ثبت کردند که مسئولان از آن به «جهاد اقتصادی» فرزندان صنعت پتروشیمی تعبیر کردند. اکنون در روزهای پساجنگ نیز شاهد رشتههای تازهای از تلاش و تکاپو برای ترمیم آسیبهای این نبرد تحمیلی هستیم؛ تکاپویی که دورنمایی روشن و امیدبخش از فرآیند بازسازی را پیش روی ما ترسیم میکند؛ در یک سو، خیل همکاران ما در میدان تولید و عملیات، تحرکاتی سرشار از شور و اشتیاق را برای راهاندازی چرخ واحدهای آسیبدیده به نمایش گذاشتهاند. در سوی دیگر و همگام با حرکت نیروهای میدانی، طیف مدیران ستادی مجموعه صنایع پتروشیمی خلیج فارس، بیوقفه مأموریتهای مهم خود را برای برآورد دقیق و علمی خسارات و یافتن سازوکارهای متناسب و مطمئن برای احیای واحدهای آسیبدیده آغاز کردهاند. ضلع سوم این عزم و اهتمام جمعی برای بازسازی آسیبهای جنگ، در اراده و اندیشه نهادهای بالادستی نمایان شد. معاونت پتروشیمی وزارت نفت بهعنوان متولی حاکمیتی این صنعت، تمام قد در میدان حاضر شده است. تیم مدیران شرکت ملی صنایع پتروشیمی با حضور مستمر در واحدهای آسیبدیده ماهشهر و عسلویه، علاوه بر هماندیشی با مهندسان و مدیران شرکتها، نشستهای فشردهای را با ارکان دیگر حاکمیت برای تصمیمگیری و سیاستگذاری برگزار کردهاند تا مقوله مهم «اولویت بازسازی واحدهای صنعت پتروشیمی» به عنوان رکن حیاتبخش اقتصاد و معیشت جامعه نهادینه شود. به پشتوانه این روح متحد و عزم راسخ، ما منشور و نقشه راه بازسازی و احیای واحدهای آسیب دیده را ترسیم میکنیم.
در دوران پساجنگ پرسش اصلی این است که گروه صنایع پتروشیمی خلیج فارس بر چه مولفههاو عناصری در پیشبرد راهبرد بازسازی و تسریع در تحقق این مطالبه ملی تکیه خواهدکرد؟
با الهام از آموزههای روشن ادوار دفاعهای مقدس و تحریمها، نقاط عزیمت ما شامل محورهای ذیل خواهد بود:
۱-مهمترین و غنیترین پشتوانه ما در دوران خطیر بازسازی، «تجربه مدیریتی» ملموس و گرانسنگ حاصل از قریب دو دهه حیات بالنده گروه صنایع پتروشیمی خلیج فارس است. از منظر علم مدیریت توسعه، عناصر اصلی این «پشتوانه تجربی» را خودباوری، خلاقیت و قدرت نوآوری شبکه نیروهای فنی-مهندسی ماشکل میدهند. شاید در بحث از میزان امیدواری به مأموریت بازسازی در صنعت پتروشیمی، ذکر این نکته کفایت کند که این مجموعه صنعتی، همه مراحل حیات خویش، از نقطه تأسیس تا دوران تثبیت و شکوفایی را در هنگامه سخت تحریم و تنگنا پیموده است.
مسیر ۱۷ ساله ما از روز تولد تا برههای که هلدینگ خلیجفارس در جایگاه نخست بنگاههای اقتصادی کشور و رتبه دوم خاورمیانه ایستاد، مسیری مملو از موانع و چالشهای گونهگون بوده است؛ بنابراین نسل مهندسان و مدیرانی که اکنون سکان هدایت این صنعت عظیم را در دست دارند، پیش از این آزمونهای سخت را در تحریم و بمبارانهای دهه ۶۰ دشمن بعثی پشتسر نهادهاند. مدیرانی که در میدان عمل همه دشواریها، ظرایف و پیچیدگیهای مراحل راهاندازی، بازسازی و توسعه را با تمام وجود زیستهاند. با همین توان علمی فرزندان فکور و خلاق ایران در صنعت پتروشیمی توانستیم بسیاری از طرحها و پروژههای راهبردی را که سالها دچار وقفه و رکود بودند به اتمام برسانیم. از جمله؛ طرح پتروشیمی هنگام (با ظرفیت تولید روزانه ۲۲۰۰ تن آمونیاک و ۳۵۰۰تن اوره) طرح پتروشیمی صدف (با ظرفیت تولید سالانه ۱۳۶ هزار تن لاستیک استایرن) پروژه توسعه آپادانا (با ظرفیت تولید سالانه ۱.۶ میلیون تن متانول) و پروژه شرکت ارغوان گستر ایلام (تولیدکننده پلیپروپیلن.)
از شاهکارهای مهندسی مردان صنعت پتروشیمی ما، طرح جمعآوری گازهای مشعل در دو مجموعه پالایش گاز بیدبلند و هویزه است که یکی از مطالبات ملی دیرین مردم و نظام در حوزه انرژی و محیطزیست بود که در قالب تبدیل گازهای فلر به خوراک پایدار صنعت پتروشیمی تبلور یافت. نکته جالب توجه اینکه در جنگ تحمیلی ۱۲روزه که پیامدهایی هم برای صنعت پتروشیمی داشت، شاهد افزایش تولید گروه صنایع پتروشیمی بودیم. بهگونهای که در بازه ۹ ماهه ۱۴۰۴ شاخص ۱۰۵ درصد فروش و عرضه محصولات هلدینگ در بازارهای داخلی و بینالمللی را ثبت کردیم. در طول نبرد رمضان نیز یک میلیارد دلار محصول صادر شد. لذا، اکنون با امید و افتخار میگویم که قریب به اتفاق این نسل مدیران کارآزموده، زیر پرچم بلند بازسازی و حول گروه صنایع پتروشیمی خلیج فارس گرد آمدهاند و در هر دو مأموریت «برنامهریزی وسیاستگذاری» و «مهندسی-عملیاتی» حضوری همهجانبه دارند. دانش سرشار، فهم عمیق و ایمان راسخ این شبکه بزرگ مهندسان و مدیران کهنهکار برای ما جای تردیدی در موفقیت مسیر بازسازی پساجنگ باقی نمیگذارد.
۲- دومین تکیهگاه ما در پیشبرد مأموریت بازسازی «بهرهگیری از خرد جمعی محققان، متخصصان و نخبگان عرصه فناوری و نوآوری» است. در این مسیر همه ظرفیتها و ارتباطات خود را برای عبور از چالشهای ترمیم واحدهای آسیب دیده بکار خواهیم بست. دهها کارگروه و مراکز دانشگاهی و پژوهشی که قبل از این پیشران توسعه هلدینگ خلیج فارس بودند، این بار در عرصه بازسازی و نوسازی وارد خواهند شد. خوشبختانه همه بسترها و زمینههای این تعامل میان گروه صنایع پتروشیمی خلیج فارس با کانونهای فنی و تحقیقاتی از قبل مهیا شدهاست. نهادسازی گستردهای که هلدینگ خلیج فارس، در سایه سرمایهگذاری وبرنامهریزی پردامنه انجام دادهاست، در قالب شرکتهای کلیدی همچون «صندوق سرمایهگذاری خطرپذیر» یا «شرکت مهندسی نوآوری و ساخت فناوریهای نوین خلیج فارس» فعلیت یافته است. بدون تردید، ارزشهای وجودی این نهادها که از نخستین برنامههای ما در آغاز خدمت در این هلدینگ عظیم بود، در این برهه حساس نمایان خواهد شد. در سالهای اخیر که پدیده ظالمانه تحریم، در پیوند با چالشهای بزرگی مانند ناترازی انرژی حیات مجموعههای صنعتی را به مخاطره انداخت، هلدینگ خلیجفارس توانست بسیاری از خلأها و نیازمندیهای تکنولوژیک خویش را از رهگذر همین ابتکارات، یعنی مشارکت شرکتهای دانشبنیان و کانونهای تحقیقاتی و فناورانه در طرحهاو پروژهها، تأمین کند؛ لذا مجموعه ما در حالی در مسیربازسازی گام نهاد که این هلدینگ در صحنه اقتصادی ایران، گ به شریک اول و مرجع مطمئنی برای شرکتهای دانشبنیان و مراکز فناوری و نوآوری تبدیل شده است، تا جایی که ازرهگذر حرکتهای ملی همچون همایش کاربردی «پتروفن و پتروکم» توانسته است «اکوسیستم نوآوری»، مرکب از مدیران ارشد صنعت، سازندگان تجهیزات و نوآوران دانشبنیان را شکل دهد. در دوران خطیر بازسازی پساجنگ چه پشتوانهای امیدبخشتر از اینکه گروه صنایع پتروشیمی خلیج فارس در بازه زمانی سهساله موفق به داخلیسازی بیش از ۱۳ هزار قطعه مورد نیاز واحدهای پتروشیمی، با مشارکت دانشبنیانها و فناوران بومی شده است. در این دوره تجربه درخشان تعامل میان گروه صنایع پتروشیمی با کانونهای تأمین مالی شکل گرفته است. اتفاق بزرگی که طی دو سال گذشته برای تأمین اعتبار طرحها و پروژههای پتروشیمی از منابع متعدد و متنوع مالی اعم از سیستم بانکی، بازار سرمایه و مکانیسمهایی همچون انتشار اوراق مرابحه ارزی رقم خورد، در دوران بازسازی نیز یکی از نقاط اتکای ما در رفع نیازمندی واحدهای آسیبدیده خواهد بود.
خوشبختانه در سطوح کلان مدیریتی و نهادهای بالادستی نیز این اجماع و اتفاق نظر برای اولویت بخشی به تأمین مالی واحدهای آسیبدیده صنعت پتروشیمی نمایان شدهاست. چرا که تجربه دوران سخت تحریم، این گزاره را به وضوح تمام اثبات کرد که کلید خروج از رکود اقتصادی احتمالی دوران جنگ تا حدودی در دستان پرتوان صنعت پیشران پتروشیمی قرار دارد. یقین داریم ارادهای که توانست طی دو دهه بهویژه دوران سخت تحریم و ناترازی، مجموعه پتروشیمی خلیج فارس را بر قله افتخار توسعه اقتصادی بنشاند، این بار نیز عرصه بازسازی و نوسازی را با همان عزم و ایمان خواهد پیمود و سرمشقی از تجربه نوسازی را در عرصه صنعت کشور تجسم خواهد بخشید. پشتوانه اصلی ما در عبور از دوران خطیر پساجنگ، روح وطنخواهی و توان خلاقیت و نوآوری آحاد مهندسین و مدیران ما است.
ما به اندیشه، ایمان و اراده صدها نیروی مخلص و متخصص متکی هستیم که در ۴۰ روز تجاوز نظامی به کشور، در خط مقدم تولید، همه خطرات و تهدیدات را به جان خریدند، اما نگذاشتند آهنگ تولید و چرخه حیات صنعتی کشور روی رکود و اخلال را ببیند.
