هشدار پاپ: بهشت هوش مصنوعی انسانیت ما را به خطر می‌اندازد

پاپ لئو در آغاز سفر سه‌روزه خود به فرانسه، نسبت به خطر از دست رفتن انسانیت در «بهشت ماشین‌ها» هشدار داد و نگرانی‌های جهانی درباره خطرات هوش مصنوعی را در سخنرانی‌های رسمی خود مطرح کرد. رهبر ۷۱ ساله کلیسای کاتولیک در سخنرانی خود در کاخ الیزه تأکید کرد که اگر می‌خواهیم در میان هجوم ماشین‌هایی که زندگی روزمره را تحت‌الشعاع قرار می‌دهند انسانیت خود را حفظ کنیم، جامعه نیاز مبرمی به آموزش صحیح و بینش اخلاقی دارد تا بتواند درستی اخلاقی امور را تشخیص دهد.

او در دومین سخنرانی خود در مقر سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد در پاریس یادآور شد که فناوری‌های جدید باید در خدمت انسان باقی بمانند، نه اینکه به ابزاری تازه برای سلطه و بی‌عدالتی تبدیل شوند. پاپ توضیح داده که هر دانشی اگر بدون در نظر گرفتن اصول اخلاقی دنبال شود، معنای بنیادین خود را از دست می‌دهد. او با اشاره به نام‌گذاری سامانه‌های محاسباتی تحت عنوان «هوش» گفت در شرایطی که توانایی تفکر انسانی را به این سامانه‌ها نسبت می‌دهیم، ایده‌ها و روابط بشری به واسطه فرایندی از انسانیت‌زدایی رو به تضعیف و فقر می‌روند.

پاپ می‌گوید:

«هر شکلی از دانش زمانی که بدون اصول اخلاقی دنبال شود، در معرض خطر از دست دادن معنای واقعی خود قرار می‌گیرد. به برخی از سامانه‌های مصنوعی حتی نام توانایی تفکر انسان، یعنی «هوش»، داده شده است؛ با‌این‌حال، هم‌زمان تفکرات و روابط ما به موجب فرایند انسانیت‌زدایی در معرض تهدید و تضعیف هستند.»

نقد حاکمیت قانون و چالش‌های اخلاقی هوش مصنوعی

او همچنین به رویکرد نگران‌کننده جوامع امروزی در ارزیابی انسان‌ها پرداخت و توضیح داد که تناقض تلخ عصر حاضر این است که انسان‌ها سیستم‌های کامپیوتری و محاسباتی را هوشمند خطاب می‌کنند، اما هم‌زمان در حفظ و به‌رسمیت‌شناختن ارزش و کرامت ذاتی افراد ناتوان مانده‌اند؛ به طوری که ارزش واقعی انسان‌ها تنها با معیارهایی چون کارایی، بهره‌وری و بازدهی سنجیده می‌شود و به محض آنکه دیگر از نظر اقتصادی یا عملیاتی مفید تلقی نشوند، به‌سادگی طرد و نادیده گرفته می‌شوند.

پاپ همچنین بدون نام بردن از افراد خاص، به انتقاد از رهبران جهانی پرداخت که به حاکمیت قانون بی‌توجه‌اند و گفت:

«قدرت‌مداران به جای احترام به قانون، تنها زمانی به آن متوسل می‌شوند که منافعشان را تأمین کند و هنگامی که محدودشان می‌سازد آن را نادیده می‌گیرند؛ آنها حتی با خودِ عدالت نیز طوری رفتار می‌کنند که گویی کالایی برای خرید و فروش است.»

پاپ لئو که در سال ۲۰۲۵ به این مقام رسید، در ماه‌های اخیر مواضع انتقادی سختی در برابر پیشرفت‌های هوش مصنوعی داشته است. او اخیراً در پیامی به یک کنفرانس درباره هوش مصنوعی، بر توسعه این فناوری برای تقویت صلح و کاهش شکاف‌های اجتماعی تأکید کرده بود.

این نخستین سفر رسمی یک پاپ به فرانسه پس از ۱۸ سال محسوب می‌شود که در آستانه پایان دوره ده‌ساله «امانوئل مکرون» و پیش از انتخابات ریاست‌جمهوری بهار آینده فرانسه صورت می‌گیرد؛ انتخاباتی که «مارین لوپن»، سیاست‌مدار جناح راست افراطی، در نظرسنجی‌های آن رتبه بالایی دارد. پاپ فرانسیس در طول دوره ۱۲ ساله خود سفر رسمی به فرانسه نداشت و حتی در مراسم بازگشایی کلیسای نوتردام در سال ۲۰۲۴ شرکت نکرد.

پاپ لئو همچنین در واکنش به تلاش‌های دولت ترامپ برای منع خبرنگاران رسانه‌هایی مانند CNN از ورود به کاخ سفید، بر اهمیت کار خبرنگاران تأکید کرد و در پاسخ به سؤال خبرنگار CNN گفت تمامی اصحاب رسانه در هواپیمای او پذیرفته شده‌اند.