گوگل یک قدم به انتقال دیتاسنترهای هوش مصنوعی به فضا نزدیک‌تر شد

پروژه Suncatcher گوگل شامل چندین ماهواره مجهز به تراشه‌های اختصاصی برای امور هوش مصنوعی می‌شوند که در مدارهای پایینی زمین قرار می‌گیرند و انرژی خود را از پنل‌های خورشیدی تأمین خواهند کرد.

پروژه Suncatcher گوگل؛ آزمایش تراشه‌های هوش مصنوعی در مدار زمین

پروژه Suncatcher پارسال رونمایی شد که هدف اصلی آن، قرار دادن دیتاسنترهای هوش مصنوعی در مدارهای پایینی زمین است. البته در مرحله اول، تنها دیتاسنتر کوچکی به فضا ارسال خواهد شد تا پژوهشگران بتوانند تأثیر محیط خارج از جو زمین را بر قطعات و تجهیزات ارزیابی کنند.

طبق گزارش نیویورک‌تایمز، ماهواره MVP قرار است با راکت فالکون ۹ اسپیس‌ایکس، در ابتدای ماه آینده میلادی تجهیزات گوگل را به مدار ببرد. البته این ماهواره شامل یک مرکز داده کامل نمی‌شود و تنها چهار تراشه اختصاصی روی آن قرار دارند که به گفته گوگل، توان پردازشی معادل یک سرور را ارائه می‌دهند.

پنل‌های خورشیدی قرارگرفته روی ماهواره MVP می‌توانند یک کیلووات انرژی برای عملکرد تراشه‌های مذکور فراهم کنند؛ این مقدار انرژی تقریباً با توان مصرفی یک سشوار برابری می‌کند. به گفته گوگل، این میزان انرژی برای ارزیابی عملکرد تراشه‌ها در فضا کافی خواهد بود و این شرکت قصد دارد ماهواره خود را به مدت یک سال برای انجام امور ابتدایی مرتبط با هوش مصنوعی در مدار نگه دارد.

البته عمر نهایی ماهواره حدود شش سال اعلام شده است و پس از آن، به جو زمین سقوط خواهد کرد. تأثیر خلأ بر تراشه‌ها در کنار تشعشعات کیهانی، از جمله مواردی هستند که مهندسان گوگل قصد دارند آن‌ها را ارزیابی کنند.

تشعشعات کیهانی می‌توانند تأثیرات محسوسی بر تراشه‌های کامپیوتری داشته باشند که یکی از مهم‌ترین آن‌ها، معکوس‌شدن بیت نام دارد. طی این فرایند، ممکن است یک صفر در رشته کد باینری به یک یا بالعکس تبدیل شود.

پژوهشگران گوگل با قرار دادن تراشه‌ها در معرض تشعشع مصنوعی روی زمین، متوجه این موضوع شدند و قصد دارند با خاموش و روشن کردن مداوم تراشه‌ها در فضا، از بروز این رخداد جلوگیری کنند. همچنین خاموش و روشن‌شدن تراشه‌ها می‌تواند به جلوگیری از گرم‌شدن بیش از حد آن‌ها کمک کند؛ زیرا دفع حرارت در محیط فضا تنها از طریق صفحات فلزی رسانا انجام می‌گیرد که این روش تنها برای ۱۵ دقیقه کافی است. پس از آن، تراشه بیش‌از‌حد داغ می‌شود؛ مسئله‌ای که می‌تواند تأثیر بسزایی بر عملکرد بهینه و مصرف انرژی آن داشته باشد.

آزمایش پیش‌روی گوگل به معنی قرارگیری مراکز داده در مدارهای نزدیک زمین طی آینده نزدیک نیست. انتظار نمی‌رود طی چند سال آینده خبری از نسخه تجاری مراکز داده در فضا باشد و این فناوری فعلاً تنها در مرحله آزمایشی قرار دارد.

در کنار تشعشعات کیهانی، ذرات سرگردان در مدار زمین نیز یکی دیگر از مشکلات بزرگ ارسال ماهواره به مدارهای نزدیک هستند. این ذرات با سرعت بالا در مدار حرکت می‌کنند و برخورد حتی یک ذره کوچک نیز می‌تواند برای از بین بردن یک تراشه یا ماهواره کافی باشد.

این درحالی است که نه‌تنها ساخت ماهواره هزینه زیادی به دنبال دارد، بلکه ارسال هر راکت فالکون ۹ نیز ۷۴ میلیون دلار هزینه در پی خواهد داشت. از سوی دیگر، بهبود عملکرد سیستم خنک‌کننده تراشه‌ها نیز یکی دیگر از چالش‌های اساسی مهندسی است؛ به‌طوری‌که مهندسان گوگل فعلاً موفق نشده‌اند از مرز ۱۵ دقیقه عبور کنند.

البته همین مدت نیز تنها برای چهار تراشه عملی است و اگر تعداد تراشه‌ها افزایش محسوسی داشته باشد، خنک کردن آن‌ها به امری دشوار تبدیل خواهد شد. یکی از مهم‌ترین دلایل این مسئله، محدودیت روش‌های رایج انتقال گرما در فضا است؛ زیرا خلأ امکان انتقال گرما از طریق همرفت را از بین می‌برد و دفع حرارت به روش‌های دیگری نیاز دارد.

با توجه به تمامی مشکلات و چالش‌ها، گوگل در نظر دارد در سال ۲۰۲۷ نیز دو ماهواره مشابه به فضا ارسال کند و طی چند سال آینده، تعداد ماهواره‌های خود را به ۸۰ عدد برساند. همچنین مهندسان این شرکت قصد دارند ماهواره‌های بسیار بزرگ‌تری در ابعاد یک زمین فوتبال طراحی کنند که در کنار پنل‌های خورشیدی وسیع‌تر، تراشه‌های بیشتری را نیز در خود جای دهند.